مىفرمايد : مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً « 1 » . اگر در آن يكى از ويژگى سرگين يا خون باشد ، خالص نيست و نعمت بر ما كامل نيست و جان ما پذيراى آن نيست . اين چنين است رفتار ما با خداوند بلند مرتبه كه هر گاه با ريا آميخته شود و يا با هواى نفس درآميزد ، خالصانه نيست و صداقت و ادب رفتار در آن صورت نگرفته است و خداوند هم آن را از ما نمىپذيرد . همچنين ، يادآور مىشود ، نيّت نزد گروهى همان اخلاص است و نزد ديگران همان صداقت . در هر حال ، همان درستى نيّت و قصد نيكوست . و نزد گروهى كار قلب است و مقدمهء اعمال و آغاز هر عمل . خداوند فرموده است : اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً « 2 » . در تفسير آن گفته شده است : ذكر خالصانه و خالص ، كثير ناميده شده است و اين كه نيّت در آن براى رضاى خدا خالص شده است . منافقان به قلّت توصيف شده‌اند و فرمود : يُراؤُنَ النَّاسَ وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا « 3 » ؛ يعنى غير خالص . سورهء قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، سورهء اخلاص ناميده شده است ، چون در ذكر صفات خداوند خالص و يكتاست و به ذكر بهشت و جهنم ، وعد و وعيد و امر و نهى آميخته نشده است . همچنين سورهء توحيد ناميده شده چون كسى در آن غير خداوند شريك نيست . از خداوند در برخى از كتابها روايت كرده‌ايم كه فرمود : « هر سخن حكيمانه را نمىپذيرم ، بلكه به اراده و خواست او مىنگرم و هر كس اراده و خواست او براى من باشد ، خاموشىاش ، سخن و ذكر و نگاهش پند و عبرت است . » اين داخل در خبرى است كه از پيامبر ( ص ) روايت كرديم كه فرمود : « خداوند به پيكر و چهرهء شما نمىنگرد ، بلكه به دل و رفتارتان مىنگرد . » غزّالى در احياء آورده است كه حوّاريون از عيسى ( ع ) پرسيده‌اند ، عمل خالص كدام است ؟ فرمود : « آن است كه به عمل الهى عمل شود و دوست ندارد كه كسى او را به خاطر آن بستايد . » همچنين ، از سخنان برگزيدهء عارفان برجسته - از جمله جنيد - آورده است : « اخلاص ، پاك‌سازى عمل از كدورتهاست » . يكى از آنها هم گفته است : « اخلاص آن است

--> ( 1 ) - نحل ( 16 ) آيهء 66 : از آنچه در لابلاى شكم آنهاست از ميان سرگين و خون شيرى ناب . ( 2 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 41 : خدا را ياد كنيد يادى بسيار . ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيهء 142 : با مردم ريا مىكنند و خدا را جز اندكى ياد نمىكنند .